{"id":3249,"date":"2020-11-25T15:59:59","date_gmt":"2020-11-25T20:59:59","guid":{"rendered":"https:\/\/musuqilla.info\/glosario\/"},"modified":"2024-06-25T11:25:07","modified_gmt":"2024-06-25T16:25:07","slug":"glosario","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/","title":{"rendered":"Glosario"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column][vc_column_text el_class=&raquo;&raquo;]<\/p><div class=\"cm-glossary expand2\"><div class=\"glossary-container \"><input type=\"hidden\" class=\"cmtt-attribute-field\" name=\"glossary_index_style\" value=\"expand2-style\"><input type=\"hidden\" class=\"cmtt-attribute-field\" name=\"related\" value=\"0\">        <div class=\"progress-indicator\" style=\"display:none\">\r\n                            <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/wp-content\/plugins\/TooltipProEcommerce\/assets\/css\/images\/ajax-loader.gif\" alt=\"AJAX progress indicator\"\/>\r\n                    <\/div>\r\n\t\t<div class=\"glossary_top_filter\">\r\n\t\t\t<div class=\"left\">\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"cmtt_help glossary-search-helpitem\" data-cmtooltip=\"The search returns the partial search for the given query from both the term title and description. So it will return the results even if the given query is part of the word in the description.\"><\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"glossary-search-wrapper\">\r\n                        <span class=\"glossary-search-label\">Buscar:<\/span>\r\n\t\t\t\t\t\t                            <input value=\"\" placeholder=\"Simi qulqapi rimaykunata maskay...\" class=\"glossary-search-term \" name=\"glossary-search-term\" id=\"glossary-search-term\" aria-label=\"&#61442;\">\r\n                            <button type=\"submit\" id=\"glossary-search\" class=\"glossary-search button\">&#61442;<\/button>\r\n\r\n                            <a class=\"glossary-search-clear\" title=\"Eliminar la b&uacute;squeda anterior \" href=\"\">\r\n                                &#61453;                            <\/a>\r\n                    <\/div>\r\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\r\n\t\t\t\t\t<\/div>\r\n        \r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"cmtt-attribute-field\" name=\"disable_listnav\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"cmtt-attribute-field\" name=\"exact_search\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"cmtt-attribute-field\" name=\"show_search\" value=\"1\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"glossary-hide-terms\" name=\"glossary-hide-terms\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"glossary-hide-categories\" name=\"glossary-hide-categories\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"glossary-hide-abbrevs\" name=\"glossary-hide-abbrevs\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"glossary-hide-synonyms\" name=\"glossary-hide-synonyms\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" class=\"glossary-perpage\" name=\"glossary-perpage\" value=\"18\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" name=\"tooltip_language\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" name=\"language_dropdown\" value=\"0\">\r\n\t\t<input type=\"hidden\" name=\"languages_for_table\" value=\"\">\r\n\t\t<div id=\"glossaryList-nav\" class=\"listNav large\" role=\"tablist\"><\/div><ul class=\"glossaryList\" role=\"tablist\" id=\"glossaryList\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTermSet\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>a<\/h3><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/abya-yala\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Abya-Yala\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Abya-Yala<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Palabra <i lang=\"cuk\">guna<\/i> (<i lang=\"cuk\">dulegaya<\/i>) del pueblo originario <i lang=\"cuk\">Guna<\/i> que hoy en d&iacute;a habita en Colombia y Panam&aacute;), significa &lsquo;Tierra Madura&rsquo;, &lsquo;Tierra Viva&rsquo; o &lsquo;Tierra en Florecimiento&rsquo; y es el t&eacute;rmino utilizado por muchas organizaciones ind&iacute;genas y sus aliados para referirse a todo el continente americano. <i lang=\"cuk\">Yala<\/i>(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/abya-yala\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/amaru\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Amaru\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Amaru<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Serpiente, culebra. Aunque en la cosmolog&iacute;a andina, el <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Amaru\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Amaru&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Serpiente, culebra. Aunque en la cosmolog&iacute;a andina, el &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;amaru&amp;lt;\/i&amp;gt; puede servir como una metonimia para una fuerza devoradora, el &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;amaru&amp;lt;\/i&amp;gt; tambi&eacute;n puede se&ntilde;alar un poder capaz de &amp;quot;desarticular un sistema que est&aacute; fuera de equilibrio y ayudar a restaurar una sensaci&oacute;n de balance, harmon&iacute;a y paz dentro de un nuevo sistema&rdquo; (Bolin 1998: 208).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/amaru\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">amaru<\/a><\/i> puede servir como una metonimia para una fuerza devoradora, el <i lang=\"qu\">amaru<\/i> tambi&eacute;n puede se&ntilde;alar un poder capaz de &ldquo;desarticular un sistema que est&aacute; fuera de equilibrio y ayudar a restaurar una sensaci&oacute;n de balance, harmon&iacute;a y paz dentro(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/amaru\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/amauta\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Amauta\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Amauta<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Un\/a sabio o &lsquo;fil&oacute;sofo&rsquo;; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Amauta\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Amauta&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Un\/a sabio o &lsquo;fil&oacute;sofo&rsquo;; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Amawta&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Amawta&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/amauta\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Amawta<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/apu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Apu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Apu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Deidad de las monta&ntilde;as, &lsquo;dios tutelar&rsquo;; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Apu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Apu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Deidad de las monta&ntilde;as, &lsquo;dios tutelar&rsquo;; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Wamani&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Wamani&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/apu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Wamani<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/atuq\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Atuq\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Atuq<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Zorro (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Atuq\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Atuq&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Zorro (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Atoq&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Atoq&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/atuq\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Atoq<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ayllu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ayllu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Ayllu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Familia; forma de organizaci&oacute;n comunal de familias extendidas, relacionada tambi&eacute;n a formas de trabajo colectivo o rec&iacute;proco (<i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Ayni\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Ayni&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Reciprocidad; forma fundamental de organizaci&oacute;n socioecon&oacute;mica andinaque consiste en el intercambio rec&iacute;proco de trabajo, bienes y servicios. (V. tambi&eacute;n a Valderrama y Escalante 1977).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ayni\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">ayni<\/a><\/i> y <i lang=\"qu\">mink&rsquo;a<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-0\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ayni\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ayni\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"A\"><span itemprop=\"name\">Ayni<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Reciprocidad; forma fundamental de organizaci&oacute;n socioecon&oacute;mica andina\r\nque consiste en el intercambio rec&iacute;proco de trabajo, bienes y servicios. \r\n(V. tambi&eacute;n a Valderrama y Escalante 1977).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>c<\/h3><\/li><li class=\" ln-2\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chakana\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Chakana\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"C\"><span itemprop=\"name\">Chakana<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Puente; palabra tambi&eacute;n asociada con la constelaci&oacute;n astron&oacute;mica de la Cruz del Sur o con el asterismo del Cintur&oacute;n de Ori&oacute;n; el s&iacute;mbolo geom&eacute;trico de cuatro escaleras conectadas para formar una cruz; llamada tambi&eacute;n &lsquo;cruz andina&rsquo; o &lsquo;cruz inca&rsquo;; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Chakana\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Chakana&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Puente; palabra tambi&eacute;n asociada con la constelaci&oacute;n astron&oacute;mica de la Cruz del Sur o con el asterismo del Cintur&oacute;n de Ori&oacute;n; el s&iacute;mbolo geom&eacute;trico de cuatro escaleras conectadas para formar una cruz; llamada tambi&eacute;n &lsquo;cruz andina&rsquo; o &lsquo;cruz inca&rsquo;; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Chacana&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Chacana&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chakana\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Chacana<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-2\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chinli-harawi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Chinli harawi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"C\"><span itemprop=\"name\">Chinli harawi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Breves poemas que celebran la capacidad del <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runasimi<\/a> para abarcar ideas muy complejas en tres versos breves y balanceadas; estilo similar al haiku japon&eacute;s solo que el <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Chinli harawi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Chinli harawi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Breves poemas que celebran la capacidad del runasimi para abarcar ideas muy complejas en tres versos breves y balanceadas; estilo similar al haiku japon&eacute;s solo que el &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;chinli harawi&amp;lt;\/i&amp;gt; cuenta con tres versos de 7-5-7 s&iacute;labas, a diferencia del esquema 5-7-5 del haiku japon&eacute;s. Forma po&eacute;tica experimental en runasimi promovida por Pablo Landeo Mu&ntilde;oz.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chinli-harawi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">chinli harawi<\/a><\/i> cuenta con tres versos de 7-5-7 s&iacute;labas, a diferencia del esquema 5-7-5 del haiku japon&eacute;s. Forma po&eacute;tica(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chinli-harawi\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-2\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chiqchi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ch&rsquo;iqchi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"C\"><span itemprop=\"name\">Ch&rsquo;iqchi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Palabra-concepto polis&eacute;mico quechuamara. Connota la uni&oacute;n de elementos distintos o incluso opuestos que nunca se mezclan completamente; ocupan el mismo espacio &mdash;en un lienzo textil, animal (el cuerpo de una vaca moteada), o vegetal (una mazorca de ma&iacute;z jaspeado)&mdash;pero cada elemento o color(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chiqchi\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-2\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/churanakuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Churanakuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"C\"><span itemprop=\"name\">Churanakuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Vestimenta, ropa (en <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Kichwa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Kichwa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Palabra utilizada en Ecuador para referirse a la lengua del runashimi, sus hablantes y para describir sus pr&aacute;cticas culturales (ie: &amp;quot;el arte textil kichwa&rdquo;, &amp;quot;una comunidad kichwa&rdquo;, etc; tambi&eacute;n Quichua). V. tambi&eacute;n el cap&iacute;tulo 4 del libro Musuq Illa.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/kichwa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">kichwa<\/a>, runashimi ecuatoriano), (<i lang=\"qu\">P&rsquo;acha<\/i> en runasimi sure&ntilde;o).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-2\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/chuya-qucha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ch&rsquo;uya qucha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"C\"><span itemprop=\"name\">Ch&rsquo;uya qucha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Laguna o lago n&iacute;tido. <i lang=\"qu\">Ch&rsquo;uya<\/i> (limpio, cristalino, claro, puro). V. tambi&eacute;n la Introducci&oacute;n del libro <cite>Musuq Illa<\/cite>, sobre la poes&iacute;a en <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runasimi<\/a> que pertenece a esta corriente literaria.<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>h<\/h3><\/li><li class=\" ln-7\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hamutay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Hamutay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"H\"><span itemprop=\"name\">Hamutay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Reflexionar, pensar (<i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Hamutay\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Hamutay&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Reflexionar, pensar (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;yuyayukuy&amp;lt;\/i&amp;gt; en runasimi sure&ntilde;o, cusque&ntilde;o).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Yuyayukuy&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hamutay\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">yuyayukuy<\/a><\/i> en runasimi sure&ntilde;o, cusque&ntilde;o).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-7\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hanakpacha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Hanakpacha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"H\"><span itemprop=\"name\">Hanakpacha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">&lsquo;El mundo de arriba&rsquo; en la filosof&iacute;a <i lang=\"qu\">runa-andina<\/i> (traducido a la cosmovisi&oacute;n cat&oacute;lica como &lsquo;cielo&rsquo; empezando en la &eacute;poca colonial). (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Hanakpacha\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Hanakpacha&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&lsquo;El mundo de arriba&rsquo; en la filosof&iacute;a &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runa-andina&amp;lt;\/i&amp;gt; (traducido a la cosmovisi&oacute;n cat&oacute;lica como &lsquo;cielo&rsquo; empezando en la &eacute;poca colonial). (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;hanaq pacha&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;hanak pacha&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Hanaq pacha, Hanak pacha&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hanakpacha\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">hanaq pacha<\/a><\/i>, <i lang=\"qu\">hanak pacha<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-7\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/harawi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Harawi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"H\"><span itemprop=\"name\">Harawi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Canci&oacute;n o poema; a veces utilizada para referirse solamente a la poes&iacute;a\r\n amorosa.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-7\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hawansuyu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Hawansuyu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"H\"><span itemprop=\"name\">Hawansuyu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Territorio m&aacute;s all&aacute; de los Andes, m&aacute;s all&aacute; de la regi&oacute;n que antes pertenec&iacute;a al <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Tahuantinsuyu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Tahuantinsuyu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&lsquo;Territorio de cuatro partes&rsquo;; t&eacute;rmino utilizado por los Incas para referirse a su territorio &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;tahua&amp;lt;\/i&amp;gt; (cuatro) + &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;suyu&amp;lt;\/i&amp;gt; (regi&oacute;n, terreno); (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Tawantinsuyu&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Tawantinsuyu&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tahuantinsuyu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Tahuantinsuyu<\/a><\/i>. <i lang=\"qu\">Hawa<\/i> (afuera) + <i lang=\"qu\">suyu<\/i> (regi&oacute;n, terreno); (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Hawansuyu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Hawansuyu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Territorio m&aacute;s all&aacute; de los Andes, m&aacute;s all&aacute; de la regi&oacute;n que antes pertenec&iacute;a al &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Tahuantinsuyu&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Hawa&amp;lt;\/i&amp;gt; (afuera) + &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;suyu&amp;lt;\/i&amp;gt; (regi&oacute;n, terreno); (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Quintusuyu&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Quintusuyu&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/hawansuyu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Quintusuyu<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>i<\/h3><\/li><li class=\" ln-8\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Illa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"I\"><span itemprop=\"name\">Illa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Una luz intermedia adem&aacute;s de un poder transformador (Arguedas 1948a); fuente u origen de la felicidad, el bienestar y la abundancia; peque&ntilde;as esculturas de piedra con forma de cam&eacute;lidos. V. tambi&eacute;n su representaci&oacute;n en la poes&iacute;a p&aacute;gs.; y como un concepto cr&iacute;tico al leer la poes&iacute;a contempor&aacute;nea(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illa\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-8\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illariq\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Illariq\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"I\"><span itemprop=\"name\">Illariq<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Cosa resplandeciente y por extensi&oacute;n, una idea u objeto centelleante, de un brillo intenso.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-8\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illariy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Illariy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"I\"><span itemprop=\"name\">Illariy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Amanecer (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Illariy\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Illariy&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Amanecer (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Paqariy&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Paqariy&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illariy\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Paqariy<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-8\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/iskay-waranqapi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Iskay waranqapi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"I\"><span itemprop=\"name\">Iskay waranqapi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">En el nuevo milenio, a partir del a&ntilde;o 2000, durante las &uacute;ltimas dos d&eacute;cadas. <i lang=\"qu\">Iskay<\/i> (dos) + <i lang=\"qu\">waranqa<\/i> (1,000) + el sufijo locativo [-<i lang=\"qu\">pi<\/i>](en).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>k<\/h3><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/kanchay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: K&rsquo;anchay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">K&rsquo;anchay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Luminosidad.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/kay-pacha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Kay Pacha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">Kay Pacha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">&lsquo;Este mundo&rsquo;; El mundo de los seres humanos, las plantas y los animales en la filosof&iacute;a\/cosmovisi&oacute;n <i lang=\"qu\">runa-andina<\/i>.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/khuya\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Khuya\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">Khuya<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Bienestar; protecci&oacute;n y generosidad.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/kichwa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Kichwa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">Kichwa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Palabra utilizada en Ecuador para referirse a la lengua del runashimi, sus hablantes y para describir sus pr&aacute;cticas culturales (ie: &ldquo;el arte textil kichwa&rdquo;, &ldquo;una comunidad kichwa&rdquo;, etc; tambi&eacute;n Quichua). V. tambi&eacute;n el cap&iacute;tulo 4 del libro Musuq Illa.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/kilkakunawarmikuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Kilkakunawarmikuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">Kilkakunawarmikuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Mujeres kichwas escritoras (en Ecuador).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-10\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/killa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Killa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"K\"><span itemprop=\"name\">Killa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">La luna; <i lang=\"qu\">Mama <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Killa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Killa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;La luna; &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Mama Killa&amp;lt;\/i&amp;gt; es la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Madre Luna&amp;lt;\/i&amp;gt; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Quilla&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Quilla&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/killa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Killa<\/a><\/i> es la <i lang=\"qu\">Madre Luna<\/i> (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">Quilla<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>l<\/h3><\/li><li class=\" ln-11\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/llaki\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Llaki\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"L\"><span itemprop=\"name\">Llaki<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Tristeza, pena (o castigo).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>m<\/h3><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mamakuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Mamakuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Mamakuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Madres; abuelas, ancianas sabias de la comunidad (sobretodo en Ecuador).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mana-tinkuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Mana Tinkuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Mana Tinkuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Contradicci&oacute;n u oposici&oacute;n.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mayu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Mayu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Mayu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">R&iacute;o, pero tambi&eacute;n la v&iacute;a l&aacute;ctea. (pl. <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Mayu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Mayu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;R&iacute;o, pero tambi&eacute;n la v&iacute;a l&aacute;ctea. (pl. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;mayukuna&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mayu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">mayukuna<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/miski-shimita\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Miski Shimita\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Miski Shimita<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">lit. &ldquo;Palabra dulce&rdquo;, para referirse a la poes&iacute;a (principalmente\r\nen Ecuador).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mitimae\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Mitimae\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Mitimae<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Pol&iacute;tica inca de reasentamiento forzado donde grupos o comunidades fueron trasladados de sus propios territorios a regiones reci&eacute;n conquistadas; pol&iacute;tica implementada sobre todo en las regiones fronterizas de Tahuantinsuyu donde el peligro de levantamientos era mayor. Por extensi&oacute;n, persona o(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/mitimae\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/musqukuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Musqukuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Musqukuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Un sue&ntilde;o.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/musuq\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Musuq\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Musuq<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Nuevo (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Musuq\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Musuq&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Nuevo (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;musoq&amp;lt;\/i&amp;gt; o &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;mosoq&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Musoq,  Mosoq&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/musuq\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">musoq<\/a><\/i> o <i lang=\"qu\">mosoq<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/muyurina\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Muyurina\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Muyurina<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Pol&iacute;tica inca de reasentamiento forzado donde grupos o comunidades fueron trasladados de sus propios territorios a regiones reci&eacute;n conquistadas; pol&iacute;tica implementada sobre todo en las regiones fronterizas de Tahuantinsuyu donde el peligro de levantamientos era mayor. Por extensi&oacute;n, persona o(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/muyurina\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-12\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/muyuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Muyuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"M\"><span itemprop=\"name\">Muyuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Rotar, girar. <i lang=\"qu\">muyu<\/i> (Cosa redonda o circular).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>&ntilde;<\/h3><\/li><li class=\" ln-\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nan\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: &Ntilde;an\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"&Ntilde;\"><span itemprop=\"name\">&Ntilde;an<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Camino, sendero (<i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: &Ntilde;an\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;&Ntilde;an&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Camino, sendero (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;&ntilde;ankuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, forma plural).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nan\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">&ntilde;ankuna<\/a><\/i>, forma plural).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nawpa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: &Ntilde;awpa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"&Ntilde;\"><span itemprop=\"name\">&Ntilde;awpa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Anterior, antiguo, tiempo remoto; pero tambi&eacute;n para referirse a un tiempo futuro o un espacio (delante), <i lang=\"qu\">&ntilde;awpay<\/i> (adelantarse, anticipar) y <i lang=\"qu\">&ntilde;awpachini<\/i> (enviar o hacer que alguien vaya adelante) (v. tambi&eacute;n Manga <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qispi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qispi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Algo cristalino, transparente o puro; vidrio, cristal; como adj. &lsquo;libre&rsquo; o &lsquo;a salvo&rsquo; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qespi&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Qespi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qispi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Qespi<\/a> 1994).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nuqa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: &Ntilde;uqa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"&Ntilde;\"><span itemprop=\"name\">&Ntilde;uqa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Yo; Pronombre personal, primera persona singular; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: &Ntilde;uqa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;&Ntilde;uqa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Yo; Pronombre personal, primera persona singular; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;noqa, nuqa&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Noqa, Nuqa&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nuqa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">noqa<\/a>, nuqa<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/nuqanchis\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: &Ntilde;uqanchis\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"&Ntilde;\"><span itemprop=\"name\">&Ntilde;uqanchis<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Nosotros; Pronombre personal, primera persona plural inclusivo (incluye al oyente en el grupo, &lsquo;nosotros contigo tambi&eacute;n&rsquo;; versus <i lang=\"qu\">&ntilde;uqayku<\/i>, nosotros excluyente, que no incluye al oyente, &lsquo;nosotros sin ti&rsquo;) (tambi&eacute;n noqanchik, nuqanchis, nuqanchik).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>p<\/h3><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pachakuti\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Pachakuti\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Pachakuti<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Se puede traducir como una revoluci&oacute;n, un apocalipsis, un desastre catacl&iacute;smico (ya sea por causa natural o humana), &lsquo;una renovaci&oacute;n del mundo&rsquo;, y &lsquo;el mundo al rev&eacute;s&rsquo;, entre otros. <i lang=\"qu\">Pacha<\/i> (tiempo\/espacio) +<i lang=\"qu\">kuti<\/i> (del v. <i lang=\"qu\">kutiy<\/i>, &lsquo;dar la vuelta&rsquo;, &lsquo;cambiar&rsquo;, &lsquo;volcarse&rsquo;); (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Pachakuti\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Pachakuti&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Se puede traducir como una revoluci&oacute;n, un apocalipsis, un desastre catacl&iacute;smico (ya sea por causa natural o humana), &lsquo;una renovaci&oacute;n del mundo&rsquo;, y &lsquo;el mundo al rev&eacute;s&rsquo;, entre otros. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Pacha&amp;lt;\/i&amp;gt; (tiempo\/espacio) +&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;kuti&amp;lt;\/i&amp;gt; (del v. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;kutiy&amp;lt;\/i&amp;gt;, &lsquo;dar la vuelta&rsquo;, &lsquo;cambiar&rsquo;, &lsquo;volcarse&rsquo;); (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pachacuti&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pachakutiy&amp;lt;\/i&amp;gt;). V. cap&iacute;tulo 2, p&aacute;gs. y Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 107-123.&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Pachacuti, Pachakutiy&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pachakuti\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">pachacuti<\/a><\/i>, <i> <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pachakuti\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/i><\/dfn><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pallay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Pallay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Pallay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Figuras o motivos integrados en los tejidos. En el sur andino por ejemplo, algunos de los <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Pallay\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Pallay&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Figuras o motivos integrados en los tejidos. En el sur andino por ejemplo, algunos de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pallay&amp;lt;\/i&amp;gt; m&aacute;s frecuentes tienen figuras del sol, lagunas, flores o ind&iacute;genas de la selva (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Inti pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qucha pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;illi pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;unchu pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pallay\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">pallay<\/a><\/i> m&aacute;s frecuentes tienen figuras del sol, lagunas, flores o ind&iacute;genas de la selva (<i lang=\"qu\">Inti pallay<\/i>, <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qucha\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qucha&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Lago o laguna; &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Mama qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; se refiere al mar o al lago Titicaca; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qocha&amp;lt;\/i&amp;gt;). &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; tambi&eacute;n denomina el peque&ntilde;o hoyo en el lomo de las figuras de piedra de cam&eacute;lidos llamadas &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;illa&amp;lt;\/i&amp;gt; donde, durante las ceremonias de aumento, se vierte chicha, vino o trago. V. tambi&eacute;n la Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa sobre las corrientes literarias de la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ukun qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; y la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;uya qucha&amp;lt;\/i&amp;gt;.&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Quca, Qocha&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qucha\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">qucha<\/a> pallay<\/i>, <i lang=\"qu\">ch&rsquo;illi <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Pallay\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Pallay&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Figuras o motivos integrados en los tejidos. En el sur andino por ejemplo, algunos de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pallay&amp;lt;\/i&amp;gt; m&aacute;s frecuentes tienen figuras del sol, lagunas, flores o ind&iacute;genas de la selva (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Inti pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qucha pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;illi pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;unchu pallay&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pallay\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">pallay<\/a><\/i>, <i lang=\"qu\">ch&rsquo;unchu pallay<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/paqarina\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Paqarina\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Paqarina<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Fuente honrada\/sagrada de vida, espacio venerado de creaci&oacute;n; por ejemplo, un puquio, un cerro, un lago (Titicaca por ejemplo), un volc&aacute;n; verbo relacionado, <i lang=\"qu\">Paqariy<\/i> (nacer, amanecer); (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Paqarina\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Paqarina&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Fuente honrada\/sagrada de vida, espacio venerado de creaci&oacute;n; por ejemplo, un puquio, un cerro, un lago (Titicaca por ejemplo), un volc&aacute;n; verbo relacionado, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Paqariy&amp;lt;\/i&amp;gt; (nacer, amanecer); (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pakarina&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Pakarina&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/paqarina\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">pakarina<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/phuyu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Phuyu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Phuyu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Nube; referencia tambi&eacute;n a estados o personas en transici&oacute;n o movimiento como &ldquo;puriq <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Phuyu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Phuyu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Nube; referencia tambi&eacute;n a estados o personas en transici&oacute;n o movimiento como &amp;quot;puriq phullu&rdquo;, andariego, vagabundo, trotamundos) (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;puyu&amp;lt;\/i&amp;gt;, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;phullu&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Puyu, Phullu&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/phuyu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">phullu<\/a>&rdquo;, andariego, vagabundo, trotamundos) (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">puyu<\/i>, <i lang=\"qu\">phullu<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pongo\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Pongo\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Pongo<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Una persona (normalmente un\/a ind&iacute;gena) que presta servicio (generalmente obligatorio y no remunerado) a un hacendado o patr&oacute;n a cambio de poder sembrar cultivos en una peque&ntilde;a parcela de tierra como arrendetario. Los <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Pongo\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Pongo&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Una persona (normalmente un\/a ind&iacute;gena) que presta servicio (generalmente obligatorio y no remunerado) a un hacendado o patr&oacute;n a cambio de poder sembrar cultivos en una peque&ntilde;a parcela de tierra como arrendetario. Los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pongos&amp;lt;\/i&amp;gt; eran los &lsquo;peones&rsquo; que laboraban en el sistema de &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pongueaje&amp;lt;\/i&amp;gt; (o &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;pongaje&amp;lt;\/i&amp;gt;) en los pa&iacute;ses andinos, similar a la servidumbre perpetua.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pongo\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">pongos<\/a><\/i> eran los &lsquo;peones&rsquo; que laboraban en el sistema de <i lang=\"qu\">pongueaje<\/i> (o <i> <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/pongo\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/i><\/dfn><\/li><li class=\" ln-16\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/puriqkuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Puriqkuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"P\"><span itemprop=\"name\">Puriqkuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Caminantes.<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>q<\/h3><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qayakuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qayakuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qayakuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Llamado o manifiesto; como verbo, &lsquo;iniciar (algo)&rsquo; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qayakuy\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qayakuy&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Llamado o manifiesto; como verbo, &lsquo;iniciar (algo)&rsquo; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Qallakuy&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Qallakuy&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qayakuy\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Qallakuy<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qichqa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qichqa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qichqa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Precipicio o elevaci&oacute;n.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qillqa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qillqa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Escritura; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qillqa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qillqa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Escritura; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qellqa&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Qellqa&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">qellqa<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqaq\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qillqaq\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qillqaq<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Escritor (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qillqaq\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qillqaq&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Escritor (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qellqaq&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Qellqaq&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqaq\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">qellqaq<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qillqay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qillqay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Escribir (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">qellqay<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qispi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qispi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qispi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Algo cristalino, transparente o puro; vidrio, cristal; como adj. &lsquo;libre&rsquo; o &lsquo;a salvo&rsquo; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">qespi<\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qispiy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qispiy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qispiy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Librarse, salvarse, tambi&eacute;n puede significar &ldquo;subir, culminar, terminar&rdquo;, &ldquo;salvarse (estar fuera de peligro)&rdquo;, lograr o conseguir algo, o &ldquo;revitalizar&rdquo;. El verbo relacionado, &ldquo;<i lang=\"qu\">qespikuy<\/i>&rdquo; (o &ldquo;<i lang=\"qu\">qispikuy<\/i>&rdquo;), significa &ldquo;dar a luz&rdquo; (v. Cusihuam&aacute;n 2001: 85, Gon&ccedil;alez-Holgu&iacute;n [1608] 2007: 204; C&aacute;ceres(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qispiy\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qucha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Qucha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Qucha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Lago o laguna; <i lang=\"qu\">Mama qucha<\/i> se refiere al mar o al lago Titicaca; (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">qocha<\/i>). <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qucha\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qucha&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Lago o laguna; &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Mama qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; se refiere al mar o al lago Titicaca; (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qocha&amp;lt;\/i&amp;gt;). &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; tambi&eacute;n denomina el peque&ntilde;o hoyo en el lomo de las figuras de piedra de cam&eacute;lidos llamadas &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;illa&amp;lt;\/i&amp;gt; donde, durante las ceremonias de aumento, se vierte chicha, vino o trago. V. tambi&eacute;n la Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa sobre las corrientes literarias de la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ukun qucha&amp;lt;\/i&amp;gt; y la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ch&rsquo;uya qucha&amp;lt;\/i&amp;gt;.&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Quca, Qocha&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qucha\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Qucha<\/a><\/i> tambi&eacute;n denomina el peque&ntilde;o hoyo en el lomo de las figuras de piedra de cam&eacute;lidos llamadas <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Illa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Illa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Una luz intermedia adem&aacute;s de un poder transformador (Arguedas 1948a); fuente u origen de la felicidad, el bienestar y la abundancia; peque&ntilde;as esculturas de piedra con forma de cam&eacute;lidos. V. tambi&eacute;n su representaci&oacute;n en la poes&iacute;a p&aacute;gs.; y como un concepto cr&iacute;tico al leer la poes&iacute;a contempor&aacute;nea en runasimi.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/illa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">illa<\/a><\/i> donde, durante las ceremonias de aumento, se vierte chicha, vino o trago. V. tambi&eacute;n la Introducci&oacute;n del libro(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qucha\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-17\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/quechua\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Quechua\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Q\"><span itemprop=\"name\">Quechua<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">&ldquo;La expresi&oacute;n <i lang=\"qu\">qichwa<\/i> posee connotaci&oacute;n topon&iacute;mica y designa a las quebradas c&aacute;lidas por donde generalmente discurren los r&iacute;os&rdquo; (Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 19). Palabra utilizada frecuentemente en Per&uacute; y Bolivia para referirse a la lengua del <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runasimi<\/a>, sus hablantes y para describir sus pr&aacute;cticas(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/quechua\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>r<\/h3><\/li><li class=\" ln-18\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Runa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"R\"><span itemprop=\"name\">Runa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Ser humano; palabra utilizada tambi&eacute;n para referirse a los hablantes del runasimi y a las mujeres y los hombres quienes comparten &ldquo;historias, tradiciones y formas de vida provenientes de una matriz com&uacute;n: la amerindia, no obstante hallarse transculturada&rdquo; (Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 19); <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Ser humano; palabra utilizada tambi&eacute;n para referirse a los hablantes del runasimi y a las mujeres y los hombres quienes comparten &amp;quot;historias, tradiciones y formas de vida provenientes de una matriz com&uacute;n: la amerindia, no obstante hallarse transculturada&rdquo; (Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 19); &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt; (forma plural de &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runa&amp;lt;\/i&amp;gt;), siendo [-&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;kuna&amp;lt;\/i&amp;gt;] el sufijo pluralizador. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie de p&aacute;gina #1, en la Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runakuna<\/a><\/i>(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runa\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-18\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Runasimi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"R\"><span itemprop=\"name\">Runasimi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\"><i lang=\"qu\">Runa<\/i>+<i lang=\"qu\">simi<\/i>. <i lang=\"qu\">Simi<\/i> significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los <i lang=\"qu\">runakuna<\/i>, tambi&eacute;n <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runashimi<\/a>. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-18\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimipi-qillqaqmasikunata\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Runasimipi qillqaqmasikunata\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"R\"><span itemprop=\"name\">Runasimipi qillqaqmasikunata<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Escritores que escriben en runasimi; <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Qillqay\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Qillqay&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Escribir (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;qellqay&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Qellqay&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/qillqay\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">qillqay<\/a><\/i> (v. escribir) + [-<i lang=\"qu\">q<\/i>] (sufijo agentivo) + <i lang=\"qu\">masikuna<\/i> (compa&ntilde;eros) + <i lang=\"qu\">ta<\/i> (sufijo acusativo).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>s<\/h3><\/li><li class=\" ln-19\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/sallqa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Sallqa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"S\"><span itemprop=\"name\">Sallqa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Espacio de tierra no cultivada o &ldquo;salvaje&rdquo; m&aacute;s all&aacute; de los l&iacute;mites de las chacras de un <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Ayllu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Ayllu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Familia; forma de organizaci&oacute;n comunal de familias extendidas, relacionada tambi&eacute;n a formas de trabajo colectivo o rec&iacute;proco (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ayni&amp;lt;\/i&amp;gt; y &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;mink&rsquo;a&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ayllu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">ayllu<\/a><\/i>. En muchas narrativas <i lang=\"qu\">runa-andinas<\/i>, la <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Sallqa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Sallqa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Espacio de tierra no cultivada o &amp;quot;salvaje&rdquo; m&aacute;s all&aacute; de los l&iacute;mites de las chacras de un &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;ayllu&amp;lt;\/i&amp;gt;. En muchas narrativas &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runa-andinas&amp;lt;\/i&amp;gt;, la &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;sallqa&amp;lt;\/i&amp;gt; representa un espacio peligroso donde, por ejemplo, un &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;&ntilde;ak&rsquo;aq&amp;lt;\/i&amp;gt; o pishtaco podr&iacute;a atacar a un caminante solitario.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/sallqa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">sallqa<\/a><\/i> representa un espacio peligroso donde, por ejemplo, un <i lang=\"qu\">&ntilde;ak&rsquo;aq<\/i> o pishtaco podr&iacute;a atacar a un caminante solitario.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-19\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/sumaq\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Sumaq\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"S\"><span itemprop=\"name\">Sumaq<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Hermoso o bello; delicioso; suntuoso; de una belleza o calidad sobresaliente.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-19\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/sumaq-kawsay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Sumaq Kawsay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"S\"><span itemprop=\"name\">Sumaq Kawsay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Vida plena, hermosa; expresi&oacute;n en runasimi para el concepto-movimiento de &ldquo;El Buen Vivir&rdquo;; <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Sumaq\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Sumaq&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Hermoso o bello; delicioso; suntuoso; de una belleza o calidad sobresaliente.&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/sumaq\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Sumaq<\/a><\/i> + <i lang=\"qu\">Kawsay<\/i> (vida, vivir, energ&iacute;a vital).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>t<\/h3><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tahuantinsuyu\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tahuantinsuyu\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tahuantinsuyu<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">&lsquo;Territorio de cuatro partes&rsquo;; t&eacute;rmino utilizado por los Incas para referirse a su territorio <i lang=\"qu\">tahua<\/i> (cuatro) + <i lang=\"qu\">suyu<\/i> (regi&oacute;n, terreno); (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Tahuantinsuyu\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Tahuantinsuyu&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&lsquo;Territorio de cuatro partes&rsquo;; t&eacute;rmino utilizado por los Incas para referirse a su territorio &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;tahua&amp;lt;\/i&amp;gt; (cuatro) + &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;suyu&amp;lt;\/i&amp;gt; (regi&oacute;n, terreno); (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Tawantinsuyu&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Tawantinsuyu&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tahuantinsuyu\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Tawantinsuyu<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/taki\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Taki\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Taki<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Palabra general para &lsquo;canto&rsquo; o &lsquo;canci&oacute;n&rsquo; a veces utilizada para referirse a versos po&eacute;ticos escritos o cantados (tambi&eacute;n taqui).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tarpuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tarpuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tarpuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Sembrar.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tawna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tawna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tawna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Muleta; bast&oacute;n.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tayta-inti\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tayta Inti\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tayta Inti<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Padre Sol, <i lang=\"qu\">Tayta<\/i> (padre) + <i lang=\"qu\">Inti<\/i> (sol); una deidad muy importante en el mundo <i lang=\"qu\">runa-andino<\/i>, (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Tayta Inti\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Tayta Inti&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Padre Sol, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Tayta&amp;lt;\/i&amp;gt; (padre) + &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Inti&amp;lt;\/i&amp;gt; (sol); una deidad muy importante en el mundo &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runa-andino&amp;lt;\/i&amp;gt;, (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Taita Inti&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Taita Inti&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tayta-inti\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Taita Inti<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tika\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: T&rsquo;ika\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">T&rsquo;ika<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Flor (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">T&rsquo;ikha<\/i>, en el <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runasimi<\/a> sure&ntilde;o; en Ayacucho, <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: T&rsquo;ika\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;T&rsquo;ika&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Flor (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;T&rsquo;ikha&amp;lt;\/i&amp;gt;, en el runasimi sure&ntilde;o; en Ayacucho, &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;wayta&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;T&amp;#039;ikha, Wayta&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tika\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">wayta<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tikray\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tikray\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tikray<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Padre Sol, Tayta (padre) + Inti (sol); una deidad muy importante en el mundo runa-andino, (tambi&eacute;n Taita Inti).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tinkuy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tinkuy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tinkuy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">La &ldquo;confluencia ben&eacute;fica&rdquo; de dos o m&aacute;s elementos. En ciertos contextos la palabra puede denotar la idea de &ldquo;un adversario en alg&uacute;n juego o competencia (el significado aymara)&rdquo; (Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 149-153).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-20\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/tinkuy-tikray\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Tinkuy-tikray\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"T\"><span itemprop=\"name\">Tinkuy-tikray<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">La &ldquo;cualidad indispensable (precisi&oacute;n, correspondencia, exactitud), durante el acto de traducir, un texto escrito o una conversaci&oacute;n, de un idioma al otro (Landeo Mu&ntilde;oz 2014: 154).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>u<\/h3><\/li><li class=\" ln-21\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ukhun-pacha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ukhu(n) pacha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"U\"><span itemprop=\"name\">Ukhu(n) pacha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">&lsquo;El mundo interior&rsquo; en la filosof&iacute;a (cosmovisi&oacute;n) <i lang=\"qu\">runa-andina<\/i>.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-21\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/ukun-qucha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Ukun qucha\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"U\"><span itemprop=\"name\">Ukun qucha<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Laguna o lago profundo; V. tambi&eacute;n la Introducci&oacute;n sobre la nueva poes&iacute;a en runasimi que pertenece a esta corriente.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-21\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/umina\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Umi&ntilde;a\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"U\"><span itemprop=\"name\">Umi&ntilde;a<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Piedra preciosa.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-21\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/urqukuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Urqukuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"U\"><span itemprop=\"name\">Urqukuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Monta&ntilde;as (tambi&eacute;n <i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Urqukuna\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Urqukuna&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Monta&ntilde;as (tambi&eacute;n &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;urkukuna&amp;lt;\/i&amp;gt;).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Urkukuna&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/urqukuna\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">urkukuna<\/a><\/i>).<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>w<\/h3><\/li><li class=\" ln-23\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wakcha\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Wakch&rsquo;a\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"W\"><span itemprop=\"name\">Wakch&rsquo;a<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Hu&eacute;rfano, o individuo sin enlaces comunitarios; tambi&eacute;n &lsquo;pobre&rsquo; en el sentido material. &ldquo;[Hu&eacute;rfano] Es el t&eacute;rmino m&aacute;s pr&oacute;ximo porque la orfandad tiene una condici&oacute;n no solamente de pobreza de bienes materiales, sino que tambi&eacute;n indica un estado de &aacute;nimo, de soledad, de abandono, de no tener a(...) <a class=\"glossary-read-more-link\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wakcha\/\" style=\"\">Astawan rikuy<\/a><\/dfn><\/li><li class=\" ln-23\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wanka\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Wanka\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"W\"><span itemprop=\"name\">Wanka<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Un g&eacute;nero de poes&iacute;a en runasimi, parecido a una eleg&iacute;a.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-23\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/warmi\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Warmi\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"W\"><span itemprop=\"name\">Warmi<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Mujer (<i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Warmi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Warmi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Mujer (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;warmikuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, pl.).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/warmi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">warmikuna<\/a><\/i>, pl.).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-23\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wawa\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Wawa\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"W\"><span itemprop=\"name\">Wawa<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Ni&ntilde;o\/a (<i lang=\"qu\"><a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Wawa\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Wawa&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;Ni&ntilde;o\/a (&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;wawakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, pl.).&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wawa\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">wawakuna<\/a><\/i>, pl.).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-23\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/wayra\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Wayra\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"W\"><span itemprop=\"name\">Wayra<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Viento.<\/dfn><\/li><li class=\"the-letter-separator\" role=\"tab\"><li class=\"the-index-letter\" role=\"tab\"><h3>y<\/h3><\/li><li class=\" ln-25\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/yachachiy\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Yachachiy\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Y\"><span itemprop=\"name\">Yachachiy<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Ense&ntilde;ar.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-25\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/yachay\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Yachay\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Y\"><span itemprop=\"name\">Yachay<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Aprender.<\/dfn><\/li><li class=\" ln-25\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/yanantin\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Yanantin\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Y\"><span itemprop=\"name\">Yanantin<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Objetos perfectamente emparejados; un concepto <i lang=\"qu\">runa-andino<\/i> que se puede emplear para describir los dobletes sem&aacute;nticos que surgen con frecuencia en la poes&iacute;a cantada y escrita en <a class=\"glossaryLink\" title=\"Glossary: Runasimi\" aria-describedby=\"tt\" data-cmtooltip=\"&lt;div class=glossaryItemTitle&gt;Runasimi&lt;\/div&gt;&lt;div class=glossaryItemBody&gt;&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Runa&amp;lt;\/i&amp;gt;+&amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;simi&amp;lt;\/i&amp;gt;. &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;Simi&amp;lt;\/i&amp;gt; significa &lsquo;boca&rsquo; o &lsquo;lengua&rsquo;, as&iacute; que runasimi es lalengua de los &amp;lt;i lang=&amp;quot;qu&amp;quot;&amp;gt;runakuna&amp;lt;\/i&amp;gt;, tambi&eacute;n runashimi. V. tambi&eacute;n p&aacute;g. (pie dep&aacute;gina #1, Introducci&oacute;n del libro Musuq Illa).&lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_wrapper&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms_title&gt;Kikin simi: &lt;\/div&gt;&lt;div class=cmtt_synonyms&gt;Runashimi&lt;\/div&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/runasimi\/\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">runasimi<\/a>. (&Aacute;lvarez Ccoscco 2019; comunicaci&oacute;n personal con Niel Palomino Gonzales 2020 y Palomino Gonzales en prensa).<\/dfn><\/li><li class=\" ln-25\" itemscope itemtype=\"https:\/\/schema.org\/DefinedTerm\" role=\"tab\"><a href=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glossary\/yuyukuna\/\" role=\"term\" class=\"glossaryLink glossary-link-title \" title=\"Glossary: Yuyukuna\" style=\"\" itemprop=\"url\" data-cl=\"Y\"><span itemprop=\"name\">Yuyukuna<\/span><\/a><dfn class=\"glossary_itemdesc\" role=\"definition\" itemprop=\"description\">Plantas silvestres; tambi&eacute;n <i lang=\"qu\">qucha yuyu<\/i> (algas, plantas acu&aacute;ticas).<\/dfn><\/li><\/ul><\/div><div class=\"clear clearfix cmtt-clearfix\"><\/div><\/div>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text el_class=\u00bb\u00bb][\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-3249","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Glosario - Musuq Illa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Buscar t\u00e9rminos del glosario...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Musuq Illa - Glosario\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Buscar t\u00e9rminos del glosario...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Musuq Illa\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-06-25T16:25:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/musuqilla.info_Facebook_Sharing_Poemas_es_PE.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2880\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Musuq Illa - Glosario\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Buscar t\u00e9rminos del glosario...\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/staging.musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/musuqilla.info_Facebook_Sharing_Glosario_es_PE.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@MusuqIlla\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minuto\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":[\"WebPage\",\"SearchResultsPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/glosario\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/glosario\\\/\",\"name\":\"Glosario - Musuq Illa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-11-25T20:59:59+00:00\",\"dateModified\":\"2024-06-25T16:25:07+00:00\",\"description\":\"Buscar t\u00e9rminos del glosario...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/glosario\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es-PE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/glosario\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/glosario\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Glosario\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/\",\"name\":\"Musuq Illa\",\"description\":\"Harawikuna runasimipi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es-PE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"Musuq Illa\",\"url\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es-PE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/musuqilla.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/11\\\/musuq_illa_masthead_logo_txt_E_2x_smaller.png?fit=348%2C264&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/musuqilla.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/11\\\/musuq_illa_masthead_logo_txt_E_2x_smaller.png?fit=348%2C264&ssl=1\",\"width\":348,\"height\":264,\"caption\":\"Musuq Illa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/staging.musuqilla.info\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/MusuqIlla\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Glosario - Musuq Illa","description":"Buscar t\u00e9rminos del glosario...","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Musuq Illa - Glosario","og_description":"Buscar t\u00e9rminos del glosario...","og_url":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/","og_site_name":"Musuq Illa","article_modified_time":"2024-06-25T16:25:07+00:00","og_image":[{"width":2880,"height":1800,"url":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/musuqilla.info_Facebook_Sharing_Poemas_es_PE.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Musuq Illa - Glosario","twitter_description":"Buscar t\u00e9rminos del glosario...","twitter_image":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/musuqilla.info_Facebook_Sharing_Glosario_es_PE.png","twitter_site":"@MusuqIlla","twitter_misc":{"Est. reading time":"1 minuto"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":["WebPage","SearchResultsPage"],"@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/","url":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/","name":"Glosario - Musuq Illa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#website"},"datePublished":"2020-11-25T20:59:59+00:00","dateModified":"2024-06-25T16:25:07+00:00","description":"Buscar t\u00e9rminos del glosario...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es-PE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/glosario\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Glosario"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#website","url":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/","name":"Musuq Illa","description":"Harawikuna runasimipi","publisher":{"@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es-PE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#organization","name":"Musuq Illa","url":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es-PE","@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/musuq_illa_masthead_logo_txt_E_2x_smaller.png?fit=348%2C264&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/musuqilla.info\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/musuq_illa_masthead_logo_txt_E_2x_smaller.png?fit=348%2C264&ssl=1","width":348,"height":264,"caption":"Musuq Illa"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/MusuqIlla"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3249\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.musuqilla.info\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}